Molibdɛni, o nɛgɛ warigwɛlaman-burulaman, an ka teli ka ye an ka loon o loon ɲɛnamaya kɔnɔ, nka a be sɔrɔ an lamini bɛɛ la cogoya caaman na. A ka kɛ nɛgɛw ye, molibdɛni juru min be kɛ ka juru tigɛ, wala molibdɛni laɲinita sɛgɛsɛgɛri, molibdɛni b’a ka baara kɛ nɔgɔman na. Jago minisiriso ni duani ɲɛmɔgɔso ye laseli min kɛ kɔsa nin na, o b’a yira ko molibdɛn nafa ka bon.
A cogoya saniyanin na, molibdɛni ye nɛgɛ ye min be i n’a fɔ warijɛ-burulaman ani Mohs ka gɛlɛya ye 5,5 ye. A ka yɛlɛmayɔrɔ ye degere 2623 ye min be mɔgɔ kabakoya ani a ka funuyɔrɔ ye degere 4639 ye min be mɔgɔ kabakoya , o fila bɛɛ ka bon kosɔbɛ fɛɛn minw be sɔrɔ u yɛrɛ ma. Tantali, ɔsimiyɔmu, reniyɔmu, tɔnɔstɛn ani karbɔni dɔrɔn lo be se ka yɛlɛma ka tɛmɛ tɔɔw kan. Molibdɛni ka oksidi be daminɛ degere 300 la , o min ka dɔgɔ kosɔbɛ jagokɛyɔrɔw ka nɛgɛw la. Ka fara o kan, molibdɛni ka funteni bonya hakɛ ka dɔgɔ ni bɛɛ ye, o b’a to a be se ka kɛ sugandili ɲuman ye funteni caman na -.
Molibdɛni tɛ yen a ka nɛgɛ saniyalen na dugukolo kan, nka a be sɔrɔ i n’a fɔ oksidi sifa caaman minw be sɔrɔ mineraliw kɔnɔ. A ka fɛnɲɛnamafagalanw na, molibdɛni ye nɛgɛ ye min be i n’a fɔ warigwɛ-bugurinjɛ. A ye fɛnw bɛɛ yɛlɛmayɔrɔ wɔɔrɔnan ye-. Molibdɛni be karibidi gɛlɛnw, basigininw dilan joona nɛgɛw kɔnɔ, o lo b’a to diɲɛ kɔnɔ molibdɛni 80% ɲɔgɔn be kɛ nɛgɛw farali ye, o la, nɛgɛw barika ka bon ani u ka funteni ka bon.
Molibdɛn ɲɔgɔndanw fanba be yɛlɛma dɔɔni jii kɔnɔ, nka molibdɛn-min be sɔrɔ fɛnɲɛnamafagalanw na, o be se ka molibdɛn iyɔnw (MoO2−4) dilan n’u be nɔgɔ ni jii kɔnɔ. Liziniw la, molibdɛni ɲɔgɔndanw be kɛ ka baara kɛ ni fanga ye - ani min ka funteni ka bon, i n’a fɔ ɲɛgɛnw ani katalisitiw, o be se ka kɛ 14% ɲɔgɔn ye diɲɛ kɔnɔ.
Ka fara a ka baara kan izinibaara la, molibdɛni ye minerali nafaman ye ekariyɔti fɛnɲɛnamaw bɛɛ fɛ, hali adamadenw. O ye nɛgɛ ye min ka atomu hakɛ ka ca ni fɛɛn nafamanw ye ekariyɔtiw ka ɲɛnamaya la. Molibdɛni suguya caaman-minw be ni kofakitɛri anzimiw ye, u ka baara tɛ kelen ye fɛnɲɛnamanw na. Sisan, banakisɛ dɔw be baara kɛ ni anzimi ye min be sɔrɔ molibdɛni- kɔnɔ i n’a fɔ fɛn minw ka teli ka fiɲɛ ka azɔti molekiliw ka kemikali jɛɛw tigɛ, o min b’a to biyɔlozi azɔti be se ka sigi sen kan. Anzimi 50 ɲɔgɔn be sɔrɔ molibdɛni-minw kɔnɔ, o lɔnna banakisɛw ni bɛgɛnw na, hali ni banakisɛw ni siyanobakitɛri anzimiw dɔrɔn lo be azote fixation la. Molibdɛn min be sɔrɔ o azoteziw kɔnɔ, o ni molibdɛn wɛrɛw -minw be ni anzimiw ye, nka u bɛɛ be ni molibdɛn oksidi ye i n’a fɔ kofakitɛri. Nka, banakisɛw bɛɛ tɛ baara kɛ ni molibdɛni ye. Banakisɛw ni arsea dɔw la, tungsten, min be bɔ molibdɛn denbaya kelen kɔnɔ, ale be farikolo baara kɛ i n’a fɔ molibdɛn be min kɛ fɛnɲɛnamanw na minw ka bon.
A ka ca a la, molibdɛni ye nɛgɛfɛn ye min ɲɔgɔn tɛ yen ani a be se ka baara kɛ cogo caaman na. A lɔyɔrɔ ka bon kosɔbɛ izini ka fɛnw dilanni na ani biyolozi la.
